مقالات

آیا تاریخچه ساز چنگ Harp را می دانید

آیا تاریخچه ساز چنگ Harp را می دانید

در بررسی های به عمل آمده از تاریخ بشر در می یابیم که هیچ تمدنی بدون موسیقی نتوانسته است به راه پیشرفت و تعالی خود ادامه دهد! زیرا که هنر و موسیقی از جمله ارکان های جدایی ناپذیر آدمی بوده است. موسیقی غذای روح آدمی است. و فواید اعجاب انگیز گوش کردن به موسیقی بر هیچ کسی پنهان و پوشیده نیست.

حال در این مطلب قصد داریم تا پیرامون ساز چنگ صحبت کنیم و اطلاعات مختصر و مفیدی را درباره ی این ساز باستانی در اختیار شما قرار دهیم.

تاریخچه ی ساز چنگ:

تاریخچه ی ساز چنگ

چنگ ها از قدیمی ترین ادوات موسیقی در جهان می باشند. میتوان گفت کهن‌ ترین ساز تاردار ایرانی که نام آن بیش از هر ساز دیگری در کتاب‌ های قدیمی آمده است و نقش آن در آثار باستانی به جای مانده ی باستانی بسیار مشهود است، ساز چنگ می باشد. که ساز چنگ در زبان های ایتالیایی و اسپانیایی Arpa، در زبان آلمانی Harfe، در زبان فرانسه Harpe و در زبان انگلیسی Harp خوانده می شود!

حال شاید این سوال برایتان پیش آید که دلیل پیدایش این ساز از کجا نشات گرفته است؟ در پاسخ به این سوال باید گفت: پیدایش ساز چنگ از پیدایش کمان نشأت می گیرد! در زمان های گذشته بر اثر تیراندازی، زه کمان مرتعش میشده است و صدای کمی به گوش میرسیده. به همین دلیل سازهای چنگ اولیه شبیه به کمانی از جنس نی و چوب بوده است که زهی میان آن کشیده شده است!

منشأ و مبدأ چنگ به میانرودان یا همان «مزوپوتامیا» باز می گردد. نخستین چنگها و همینطور لیره، ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد در سومر یافت شده اند.

جالب است بدانید نقش‌ هایی که از آغاز این دوره ی ممتد تاریخ تمدن آدمی از آلات موسیقی در دست است، نشان می‌ دهد که ساز چنگ همچون سازهای سنتور و قانون از سازهای بسیار قدیمی است که از دو هزار سال پیش از میلاد مسیح در این مناطق رواج داشته است.

قدیمی ترین نقش و نگارهای چنگ، در پرسپولیس ایران باستان مربوط به ۵۰۰ سال پیش از میلاد است و در مصر مربوط به  ۴۰۰ سال پیش از میلاد می باشد. شکوفایی چنگ در سرزمین پارس ها همراه با نوآوری آن به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد باز می گردد. در ۱۹۰۰ سال پیش از میلاد، ایرانیان چنگ های زاویه دار را به صورت عمودی یا افقی با جعبه ای از صدا در آوردند.

انواع ساز چنگ در دوره های مختلف:

انواع ساز چنگ در قرن های مختلف در کشور ایران یافت شده است. از جمله، چنگ منحنی که مربوط است به قرن هفتم هجری قمری، از صفی الدین عبدالمؤمن اُرُمَوی یا ارومیه ای! جالب است بدانید تصویر ساز چنگ در تمام آثار باستانی ایران زمین از دوران هخامنشیان گرفته تا سلوکیان دیده می شود. همچنین ساز چنگ در میان اعراب پیش از اسلام نیز به عنوان یک ساز شناخته شده بود.

همچنین چنگ مثلث که در اواخر قرون وسطی در اروپای غربی رایج بوده است. در سال ۱۷۲۰ در باواریا، پدال هایی در پایۀ چنگ تعبیه شد و این امر بر قدرت فنی چنگ افزود. که بعدها در سال ۱۸۱۰ سباستین آرا چنگ را به شکل امروزی تکمیل نمود و بدین وسیله نواختن همۀ گامهای بزرگ و کوچک را ممکن ساخت و از آن به بعد چنگ در ارکستر، معمول گردید.

این را هم میتوان اضافه نمود که اروپاییان نیز مدعی ابداع چنگ های پدالی هستند و ادعا می کنند این چنگ ها در قرن ۱۸ میلادی در آلمان پایه گذاری شده، اما همین چنگ ها نیز بر اساس چنگ های زاویه دار شرقی ساخته شده است.

فیلم چنگ نوازی بانوی ایرانی:

آشنایی بیشتر با ساز چنگ:

درباره ی تاریخ پیدایش چنگ و همچنین دلایل پیدایش آن در بالا گفته شد حال می خواهیم درباره ی ساز چنگ و ساختمان آن اطلاعاتی را در اختیار شما قرار دهیم که مطمئنا مفید هستند و مطالعه ی آن خالی از لطف نمی باشد.

چنگ، سازی رشته ای است که با انگشت نواخته می شود که تکنیک نوازندگی آن در جهان هشت انگشتی است. اما تکنیک نوازندگی آن در ایران طبق اطلاعات استخراج شده از مستندات باستانی، ده انگشتی است.

ساز چنگ از یک قاب مثلثی شکل تشکیل شده است، که ضلع عقبی: جعبه ی تقویت کننده ی صدای ساز است، ضلع بالایی: به خطی منحنی که سیم ها بر روی آن ثابت می شوند، و ضلع جلویی: مانند ستونی استوار، نگهدارنده ی دو ضلع دیگر است.

پیشنهاد مطالعه: گیتار کلاسیک چیست

سیم های چنگ معمولا از رودۀ گوسفند و در اصوات بم از جنس فولاد ساخته می شوند. این را هم بدانید که هر سیم یک صوت موسیقی را حاصل می کند. تعدادشان حدود ۵۰، همگی به موازات ستون جلویی کشیده شده اند. هر هفت سیم پی در پی به رنگهای متفاوت ساخته شده و در هفت سیم بعدی همین رنگ آمیزی عینا تکرار می شود.

اجزاء تشکیل دهنده ساز چنگ:

  1.  تاج
  2. گوشی ها
  3. روکش فلزی
  4. پیچ های خرک
  5. دیسک ها
  6. صفحه صدا
  7. زه
  8. پدال ها

همچنین از انواع ساز چنگ یا هارپ میتوان موارد زیر را نام برد:

  • چنگ ارکستری
  • چنگ سنتی
  • چنگ باستانی
  • چنگ تزیینی

 

 نوازندگی ساز چنگ:

نوازندگی چنگ خیلی شبیه به نوازندگی پیانو است. می ‌توان گفت از جنبه ‌هایی ساده‌ تر و از جهاتی سخت‌ تر از یادگیری پیانو است. اما اکثر افراد نوازندگی ساز چنگ را نسبت به سازهایی همچون گیتار و ویولن ساده‌ تر می‌ دانند.

نکته ‌ی جالب راجع به ساز چنگ این است که نوازندگی هر قطعه ‌ای روی آن صدای بسیار زیبایی خواهد داشت. تنها در عرض پنج دقیقه نوازندگی، می‌ توانید صدایی دلنشین تولید کنید. همین موضوع باعث شده تا تمرین و یادگیری آن بسیار دلچسب و کسب مهارت در نوازندگی آن سرگرم ‌کننده باشد.

بازدید استاد شجریان از کارگاه چنگ سازی استاد عباسی

بازدید استاد شجریان از کارگاه چنگ سازی استاد عباسی

مطالعه باعث بهتر شدن سبک زندگی کردن در جامعه میشود. همانطور که میدانید لذت مطالعه در خواندن مطلبی جذاب، مفید و قابل درک است که کمک شایانی به بازدهی مغز شما میکند. پس سعی ما تولید کنندگان محتوای متنی در وب سایتها، بازنویسی مطالب مهم و کاربردی به صورت جذاب و کاملتر است. امیدوارم مطالب گفته شده در این مطلب برای شما مفید واقع شود.

گردآوری شده توسط: آلیک موزیک

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *