پرده‌ی تار و سه‌تار

در سازهای زهی پرده، قسمت‌های برجسته‌ای روی دسته‌ی ساز است که تعداد و جنس آن در سازهای مختلف متفاوت است. پرده‌ها به نوازنده کمک می‌کنند که انگشت خود را در جای درست قرار دهند و نت را به درستی اجرا نمایند.

البته این را بدانید که تمامی سازهای زهی مانند ویولن دارای پرده نمی‌باشند.

پرده‌ی تار و سه‌تار

در برخی از ساز‌ها مانند گیتار از پرده‌های چوبی یا فلزی یا استخوانی به صورت ثابت استفاده می‌شود و پرده یا همان فرت روی دسته‌ی ساز تعبیه می‌شود که خیلی کمتر نیاز به تعویض پیدا می‌کنند اما در سازهایی مانند سه‌تار و تار از پرده‌هایی معمولا از جنس روده‌ی گوسفند استفاده می‌کنند. این نوع پرده‌ها معمولا چند دور، به دور دسته‌ی ساز پیچیده شده و پشت دسته گره می‌خورند که این پرده‌ها قابلیت جابه‌جایی دارند.

شاید برای شما سوال باشد که چرا در سازهایی مانند تار و سه‌تار نیز از پرده‌های ثابت مانند پرده‌ی ساز گیتار استفاده نمی‌کنند که مشکل تعویض آن نیز به وجود نیاید؟

برای پاسخ به این سوال فقط به این بسنده می‌شود که در موسیقی شرق و در موسیقی ایرانی فواصلی ریزتر مانند ربع پرده و حتی ریزتر از آن هم وجود دارد که در موسیقی غرب این فواصل کمتر دیده می‌شوند. به همین خاطر نوازنده‌ی این سازها گاهی نیاز دارد که پرده‌ها را جابه‌جا کند و به فواصل دیگری دست یابد.

شاید سوال دیگری که به وجود می‌آید این است که چرا تعداد پرده‌ها را بیشتر نمی‌کنند تا نیازی به جابه‌جایی پرده‌های دیگر نباشد؟

اگر شما یک بار این کار را انجام دهید و پرده‌ها را به صورت کامل روی ساز تعبیه کنید متوجه خواهید شد که وقتی فاصله‌ی پرده‌ها از یکدیگر بسیار کم شده باشد انگشت بین پرده‌ها به خوبی قرار نمی‌گیرد و لرزش سیم به وسیله‌ی گوشت دست گرفته می‌شود و صدای ساز تا حدی خفه شده و صدای مناسبی نخواهد داشت.

جنس پرده‌های تار و سه‌تار

به طور معمول پرده‌هایی که روی این سازها بسته می‌شوند از جنس روده‌ی گوسفند می‌باشند. این پرده‌ها نسبت به پرده‌های دیگر زبرتر و کم دوام‌تر هستند و طول عمر آن‌ها حدود 1 تا 5/1 سال می‌باشد.

البته متفاوت بودن جنس پرده، رطوبت محل نگهداری و استیل دست چپ نوازنده در طول عمر پرده تاثیرگذار است. برای نگهداری بهتر می‌توانید یک رطوبت گیر در جعبه‌ی ساز بگذارید.

ناگفته نماند که این نوع پرده‌ها در جابه‌جایی‌ها روی نت‌هایی که متغیر هستند نرم‌تر و لغزنده‌تر نسبت به انواع دیگر می‌باشند.

کات کوت یا کت کوت نوع دیگری از پرده است که از روده‌ی گربه یا خرگوش تهیه می‌شود. این پرده به خاطر مقاومت زیاد و سیقلی بودن سطح آن مورد توجه بسیاری از نوازندگان حرفه‌ای است. طول عمر این پرده‌ها تقریبا دو برابر پرده‌هایی با جنس روده‌ی گوسفند است.

سهولت در تغییر جای پرده، روی دسته، هنگام استفاده از نت‌های متغیر از دیگر محاسن کت کوت می‌باشد.

نوع دیگری از پرده‌ها که برای این سازها استفاده می‌شود پرده‌هایی از جنس نایلون هستند که به قدری محکم روی دسته می‌چسبند که امکان جابه‌جایی آن‌ها بسیار دشوار است. این پرده‌ها طول عمر بسیار زیادی دارند.

در سال‌های اخیر و به طور آزمایشی پرده‌هایی از جنس فلز برای این سازها استفاده می‌شود که برای جابه‌جایی آن‌ها ریلی را دو طرف دسته ساز قرار می‌دهند که پرده‌ها می‌توانند روی آن حرکت کنند.